Rođaci iz inostranstva izdašniji od investitora - za četiri meseca poslali 1,44 milijarde evra

Rođaci iz inostranstva, po svemu sudeći, nisu posustali kao što su strani investitori. Za prva četiri meseca ove godine u Srbiju su poslali više od 1,44 milijarde evra, koliko je, prema podacima Narodne banke Srbije (NBS), iznosio priliv doznaka. To je za skoro pola milijarde evra više nego što se u istom periodu slilo stranih direktnih investicija (SDI), koje su iznosile oko 950 miliona evra.

Prošle godine je zabeležen priliv doznaka u Srbiju u iznosu od 4.898 miliona evra, što je neznatno manje u odnosu na 2023, kada je priliv iznosio 4.998 miliona evra. U NBS navode da je tačan iznos doznaka za prva četiri meseca (od januara do aprila) 2025. godine bio 1.444 miliona evra.

Bum doznaka nakon korone

"Imao je sličnu dinamiku kao i u prethodnoj godini kada je priliv u istom periodu iznosio 1.621 milion evra. Međugodišnje smanjenje za prva četiri meseca iznosi 10,9 odsto, ali je važno istaći da prilivi doznaka tokom godine mogu beležiti različitu mesečnu dinamiku", kažu za Bloomberg Adriju u NBS.

U poređenju sa direktnim stranim investicijama u 2024. godini, doznaka je bilo neznatno manje. SDI su prošle godine premašile rekord i dostigle iznos od više od 5,2 milijarde evra. Ipak, takav scenario je teško ostvariti i ove godine - za prva tri meseca 2025. SDI su se prepolovile i spale sa 1.423 miliona evra na 704,3 miliona evra.

Kada se radi o doznakama, one su se, prema navodima iz NBS, stabilizovale "na nivou od blizu pet milijardi evra godišnje i njihov sličan nivo može se očekivati i u ovoj i u narednim godinama".

"Značajan godišnji rast priliva po osnovu doznaka beležen je u godinama nakon izbijanja korona krize i delom je bio povezan i sa globalno visokim stopama inflacije koje utiču i na nominalni iznos priliva po osnovu doznaka. Sa snižavanjem inflacije u zemljama iz kojih dolazi najviše doznaka, realno je bilo očekivati da dođe do stabilizacije priliva po osnovu doznaka na sadašnjim nivoima", ističu u NBS.

Takođe, dodaju, na prilive po osnovu doznaka može uticati i usporavanje globalnog ekonomskog ciklusa, kao i povećanje neizvesnosti širom sveta i jačanje geopolitičkih tenzija.

Ko šalje najviše novca

Tradicionalno, najviše doznaka došlo je iz Nemačke - 25 odsto. Na drugom mestu je Švajcarska - 12 odsto, zatim Austrija - devet odsto, iz SAD - osam odsto i iz Hrvatske - šest odsto.

"Na osnovu podataka o geografskoj strukturi doznaka u toku 2024. godine vidi se da je struktura doznaka ostala stabilna i da je najviše doznaka došlo iz Nemačke i iz zemalja iz kojih tradicionalno stiže najveći deo doznaka u Srbiju."

U NBS naglašavaju da su slična kretanja zabeležena i tokom prvog tromesečja 2025. godine.

U centralnoj banci, inače, naglašavaju da su doznake obuhvaćene kroz stavku koja se naziva lični transferi i koja obuhvata doznake radnika, penzije i druga socijalna primanja, kao i pomoći i poklone iz inostranstva, upućene fizičkim licima rezidentima Srbije.

Inače, rezidenti koji primaju doznake najčešće ih koriste za finansiranje tekuće potrošnje i čine oko 10 odsto izvora ukupne lične potrošnje u poslednjih 10 godina, naveli su ranije u NBS.

Kako su dodali, doznake se u velikoj meri koriste i za investicije i štednju, čime se podstiče i rast BDP-a i očuvanje životnog standarda. "S druge strane, priliv doznaka predstavlja samo jedan od brojnih izvora priliva deviza iz inostranstva."